Rapor: Tîma Civaka Kurd
Di dîroka nêzîk de pevçûnên navbera hêzên kurdî gelek caran ne tenê nakokiyên siyasî bûn, lê bûne yek ji xeterên herî mezin ên ku doza kurdî re rû bi rû maye. Dema ku kurd bi nakokiyên navxweyî mijûl dibin, hêza wan ji bo parastina destkeftiyên xwe kêm dibe û hêzên herêmî û navneteweyî derfeta desttêdanê dibînin.
Ji ber vê yekê pirsê girîng ev e: Kê ji pevçûna navxweyî ya kurdan sûd werdigire?
Dîrok bersivê vî pirsî bi awayekî zelal dide. Dewletên ku Kurdistan parve kirine bi salan herî zêde ji cihêbûna kurdan sûd wergirtine. Ji ber ku yekbûna kurdan ji bo wan wateya derketina hêzek siyasî ya nû di navenda Rojhilata Navîn de bû.
Ji ber vê yekê gelek caran ev dewlet hewl dane ku cihêbûnên kurdan zindî bihêlin an jî wan zêde bikin. Carinan ev yek bi rêya siyasî, carinan bi rêya propagandayê û carinan jî bi rêya desttêdanên ewlehî an aborî çêbûye.
Dema ku kurd di navbera xwe de pevçûn dikin, doza wan ji doza gellekî ku ji bo mafên xwe têkoşîn dike diguherê û dibe şerê navxweyî. Ev jî hêza wan li ber cîhanê qels dike û derfetan dide hêzên derveyî ku li ser çarenûsa kurdan bandor bikin.
Ji aliyê din ve, pevçûna navxweyî ne tenê ji bo dewletên ku li dijî mafên kurdan in sûdbar e, lê ji bo her hêzek ku dixwaze Rojhilata Navîn di rewşek bêaramiya domdar de bimîne jî alîkar e.
Lê herî mezin ziyan ji vê pevçûnê gelê Kurd dibîne. Ji ber ku pevçûn hêz û kapasîteya civakê têk dibe, saziyên civakî qels dike û projeya neteweyî ya kurdî paşve dixe.
Dîrok nîşan daye ku cihêbûna navxweyî gelek caran sedema winda bûna derfetên dîrokî bûye. Di herêmekê wek Rojhilata Navîn de, ku balansên siyasî bi lez diguherin, derfetên winda dibe ku careke din neyên.
Ji ber vê yekê divê elîtên siyasî, çandî û civakî yên kurdî li ser berçavkirina berjewendiyên giştî yên gelê Kurd bisekinin. Yekbûn ne wateya tunekirina ciyawaziyan e, lê wateya rêvebirina wan di çarçoveyek neteweyî de ye ku berjewendiya giştî biparêze.
Ger kurd nikarin nakokiyên xwe bi awayekî neteweyî rêve bibin, dê kesên din çarenûsa wan binivîsin. Lê ger ew karibin ciyawaziyên xwe bikin hêzek hevkarî, wê demê dê karibin wek hêzek dîrokî di pêşeroja herêmê de derkevin pêş.
Di dîroka nêzîk de pevçûnên navbera hêzên kurdî gelek caran ne tenê nakokiyên siyasî bûn, lê bûne yek ji xeterên herî mezin ên ku doza kurdî re rû bi rû maye. Dema ku kurd bi nakokiyên navxweyî mijûl dibin, hêza wan ji bo parastina destkeftiyên xwe kêm dibe û hêzên herêmî û navneteweyî derfeta desttêdanê dibînin.
Ji ber vê yekê pirsê girîng ev e: Kê ji pevçûna navxweyî ya kurdan sûd werdigire?
Dîrok bersivê vî pirsî bi awayekî zelal dide. Dewletên ku Kurdistan parve kirine bi salan herî zêde ji cihêbûna kurdan sûd wergirtine. Ji ber ku yekbûna kurdan ji bo wan wateya derketina hêzek siyasî ya nû di navenda Rojhilata Navîn de bû.
Ji ber vê yekê gelek caran ev dewlet hewl dane ku cihêbûnên kurdan zindî bihêlin an jî wan zêde bikin. Carinan ev yek bi rêya siyasî, carinan bi rêya propagandayê û carinan jî bi rêya desttêdanên ewlehî an aborî çêbûye.
Dema ku kurd di navbera xwe de pevçûn dikin, doza wan ji doza gellekî ku ji bo mafên xwe têkoşîn dike diguherê û dibe şerê navxweyî. Ev jî hêza wan li ber cîhanê qels dike û derfetan dide hêzên derveyî ku li ser çarenûsa kurdan bandor bikin.
Ji aliyê din ve, pevçûna navxweyî ne tenê ji bo dewletên ku li dijî mafên kurdan in sûdbar e, lê ji bo her hêzek ku dixwaze Rojhilata Navîn di rewşek bêaramiya domdar de bimîne jî alîkar e.
Lê herî mezin ziyan ji vê pevçûnê gelê Kurd dibîne. Ji ber ku pevçûn hêz û kapasîteya civakê têk dibe, saziyên civakî qels dike û projeya neteweyî ya kurdî paşve dixe.
Dîrok nîşan daye ku cihêbûna navxweyî gelek caran sedema winda bûna derfetên dîrokî bûye. Di herêmekê wek Rojhilata Navîn de, ku balansên siyasî bi lez diguherin, derfetên winda dibe ku careke din neyên.
Ji ber vê yekê divê elîtên siyasî, çandî û civakî yên kurdî li ser berçavkirina berjewendiyên giştî yên gelê Kurd bisekinin. Yekbûn ne wateya tunekirina ciyawaziyan e, lê wateya rêvebirina wan di çarçoveyek neteweyî de ye ku berjewendiya giştî biparêze.
Ger kurd nikarin nakokiyên xwe bi awayekî neteweyî rêve bibin, dê kesên din çarenûsa wan binivîsin. Lê ger ew karibin ciyawaziyên xwe bikin hêzek hevkarî, wê demê dê karibin wek hêzek dîrokî di pêşeroja herêmê de derkevin pêş.
